Enfrontámonos ao momento máis difícil da nosa época. A humanidade sofre o ataque de movementos transnacionais antidereitos e de gobernos depredadores decididos a impoñer o seu dominio mediante guerras ilícitas e chantaxes económicas descaradas
• 2025 estivo marcado por ataques depredadores que buscan acabar cos cimentos dos dereitos humanos e a orde internacional baseada en normas, e por un agravamento de prácticas autoritarias contra a sociedade civil e os movementos sociais
• Os depredadores ofrecen como alternativa unha orde mundial racista, patriarcal, non equitativa e antidereitos
• Manifestantes, activistas e organismos mundiais están a traballar para resistir, combater e transformar
• AI reclama á Xunta de Galicia unha acción baseada nun enfoque de dereitos humanos, dobrar o investimento para acadar 16.000 vivendas sociais en 2030 e máis recursos para a Atención Primaria, os xulgados de violencia de xénero e os centros 24 horas para vítimas de violencia sexual e a loita contra os lumes
• AI pide aos Concellos que soliciten á Xunta aplicar o control do prezo do alugueiro e un programa fronte ao senfogarismo e a infravivenda cun parque propio de vivenda social
O mundo está ao bordo dunha perigosa nova era impulsada polos ataques de poderosos Estados, corporacións e movementos antidereitos contra o multilateralismo, o dereito internacional e os dereitos humanos, advertiu hoxe Amnistía Internacional con ocasión da presentación do seu Informe Anual, A situación dos dereitos humanos no mundo. Estados, organismos internacionais e a sociedade civil deben rexeitar a política do acougar e resistir de xeito colectivo a estes ataques para impedir que esta nova orde se impoña, afirma a organización na súa avaliación da situación dos dereitos humanos en 144 países.
“Enfrontámonos ao momento máis difícil da nosa época. A humanidade sofre o ataque de movementos transnacionais antidereitos e de gobernos depredadores decididos a impoñer o seu dominio mediante guerras ilícitas e chantaxes económicas descaradas”, afirmou a secretaria xeral de Amnistía Internacional, Agnès Callamard.
“Amnistía Internacional leva anos denunciando a desintegración gradual dos dereitos humanos en todas as partes do mundo, advertindo das consecuencias da flagrante vulneración das normas por parte de gobernos e actores empresariais. Tamén demostramos unha e outra vez como a dobre moral e o cumprimento selectivo do dereito internacional debilitaron o sistema e a rendición de contas multilaterais.”
“A diferenza fundamental deste momento é que xa non estamos a falar dun desgaste nas marxes do sistema. Trátase dun ataque directo aos alicerces dos dereitos humanos e a orde internacional baseada en normas, perpetrado polos actores máis poderosos co obxectivo de conseguir control, impunidade e beneficios.”
“O conflito que se intensifica en Oriente Medio é resultado desta deriva cara á ilegalidade. Tras os primeiros ataques ilegais de Israel e Estados Unidos, que violaban a Carta da ONU e desencadearon as represalias indiscriminadas de Irán, o conflito converteuse rapidamente nunha guerra aberta contra a poboación civil e as infraestruturas civís, agudizando o sufrimento, xa de seu terrible, da poboación de toda a rexión. Agora estase estendendo a países do mundo enteiro, impactando contra poboacións de moitos lugares e ameazando os medios de vida de millóns de persoas. É o que pasa cando as normas, o marco xurídico e as institucións que con tanto esforzo se construíron para salvagardar a humanidade elimínanse co obxectivo de dominar.”
“O Informe Anual 2025 de Amnistía vai máis aló da simple advertencia dun colapso inminente: documenta un que xa está en marcha, e expón as súas devastadoras consecuencias para os dereitos humanos, a estabilidade global e as vidas de millóns de persoas en 2026 e en anos vindeiros. Pide aos Estados de todo o mundo que rexeiten urxentemente a política de acougo adoptada en 2025 e resistan con palabras e actuacións á construción dunha orde mundial depredadora.”
Os ataques depredadores están a acelerar a destrución do dereito internacional
O informe A situación dos dereitos humanos no mundo, do mesmo xeito que os documentos que Amnistía Internacional publicou no que vai de ano, describe crimes de dereito internacional xeneralizados e ataques crecentes ao sistema de xustiza internacional que están a danar gravemente os cimentos que sustentan os dereitos humanos en todo o mundo.
Israel continuou co xenocidio que está a perpetrar contra a poboación palestina en Gaza, a pesar do cesamento do fogo acordado en outubro de 2025, e mantén un sistema de apartheid contra ela, á vez que acelera a expansión de asentamentos ilegais na Cisxordania ocupada, incluída Xerusalén Oriental, e avanza cara á anexión. As autoridades israelís permitiron ou fomentaron cada vez máis que os colonos ataquen e aterroricen impunemente á poboación palestina, e autoridades destacadas loaron e glorificaron a violencia contra a poboación palestina, incluídas as detencións arbitrarias e a tortura de persoas detidas.
Estados Unidos perpetrou máis de 150 execucións extraxudiciais bombardeando embarcacións no Caribe e o Pacífico, e levou a cabo un acto de agresión contra Venezuela en xaneiro de 2026. Rusia intensificou os seus ataques aéreos contra infraestruturas civís fundamentais de Ucraína, mentres que, o ano pasado, o exército de Myanmar utilizou parapentes motorizados para lanzar munición explosiva sobre pobos en ataques que provocaron decenas de vítimas mortais civís, entre as que había nenos e nenas.
Emiratos Árabes Unidos agravou o conflito en Sudán ao fornecer armamento avanzado chinés ás Forzas de Apoio Rápido, que, tras 18 meses de asedio, o pasado mes de outubro tomaron o control da cidade do Fasher e cometeron homicidios masivos de civís e actos de violencia sexual. Na República Democrática do Congo, o grupo armado M23, tomou as cidades de Goma e Bukavu co apoio activo de Ruanda, matando ilexitimamente a civís e torturando a persoas detidas.
A principios de 2026, o uso ilexítimo da forza contra Irán por parte dos Estados Unidos e Israel, en violación da Carta da ONU, provocou ataques de represalia iranianas contra Israel e países do Consello de Cooperación para os Estados Árabes do Golfo, mentres que Israel, pola súa banda, incrementou os seus ataques contra Líbano. Desde a morte de máis de 100 nenos e nenas nun ataque ilícito dos Estados Unidos contra unha escola en Irán, aos devastadores ataques de todas as partes contra infraestruturas enerxéticas, o conflito puxo en perigo a vida e a saúde de millóns de civís, e ameaza con causar danos de gran magnitude, previsibles e a longo prazo ao medio natural e á poboación civil, que terán impacto sobre o acceso á enerxía, a atención sanitaria, a alimentación e a auga nunha rexión xa turbulenta, e fóra dela.
En Afganistán, os talibán intensificaron as súas políticas depredadoras contra a poboación feminina con máis prohibicións que as excluían da educación, o traballo e a liberdade de circulación, mentres que en Irán, as autoridades masacraron a manifestantes en xaneiro de 2026 na que probablemente fose a represión máis letal deste tipo en décadas.
Estados Unidos, Israel e Rusia erosionaron aínda máis os mecanismos internacionais de rendición de contas o ano pasado, en particular a Corte Penal Internacional (CPI). O goberno de Trump impuxo sancións a persoal da CPI, a organizacións que colaboran con ela e á relatora especial da ONU sobre o Territorio Palestino Ocupado, mentres que os tribunais rusos emitiron ordes de detención contra altos cargos deste organismo. Varios Estados máis se retiraron ou anunciaron a súa intención de retirarse do Estatuto de Roma e de tratados que prohiben as bombas de acio e as minas terrestres antipersoais.
A inmensa maioría dos Estados non quixeron ou non puideron denunciar sistematicamente os actos depredadores dos Estados Unidos, Rusia, Israel ou China, nin buscar solucións diplomáticas. A Unión Europea e a maioría dos Estados de Europa mantiveron unha actitude pacificadora respecto aos ataques dos Estados Unidos contra o dereito internacional e os mecanismos multilaterais. Non actuaron con decisión para deter o xenocidio de Israel nin para poñer fin ás transferencias irresponsables de armas e tecnoloxía que fomentan os crimes de dereito internacional en todo o mundo. Tampouco estiveron dispostos a promulgar leis de bloqueo para protexer a quen o goberno estadounidense impuxera sancións, incluídos xuíces e fiscais da CPI. Italia e Hungría declinaron deter a persoas contra as que a CPI ditara ordes de detención e que se achaban no seu territorio, mentres que Alemaña, Francia e Polonia deron a entender que farían o mesmo.
“Moitos dirixentes mundiais mostráronse excesivamente submisos ante os ataques contra o dereito internacional e o sistema multilateral. Non hai escusa para o seu silencio e a súa inacción. É unha actitude moralmente reprobable que non traerá máis que o repregamento, a derrota e a eliminación de décadas de avances en materia de dereitos humanos que tanto custaron conseguir. Tranquilizar os agresores é botar leña a un lume que acabará queimándonos a todos e incendiando o futuro das xeracións vindeiras”, declarou Agnès Callamard.
“Pode que haxa quen teña a tentación de menosprezar o sistema construído nos últimos 80 anos por considerar que non foi máis que unha ilusión. Iso é ignorar os logros, conseguidos con gran esforzo, para que se recoñezan os dereitos universais, a adopción de múltiples pactos e convencións internacionais e de leis nacionais que protexen fronte á discriminación racial e a violencia contra as mulleres, consagrando os dereitos de traballadores e traballadoras e sindicatos, e recoñecendo os dereitos das persoas indíxenas. É esquecer que a decisión dos Estados de apoiar a Carta da ONU e a Declaración Universal de Dereitos Humanos fixo que se aborde a pobreza, se reforcen os dereitos reprodutivos e se faga xustiza.”
“Os depredadores políticos e económicos, e quen lles facilitan as cousas, están a sentenciar o fin do sistema multilateral non porque sexa ineficaz, senón porque non está ao servizo da súa hexemonía e o seu control. A resposta non é proclamar que o sistema é unha quimera ou que non hai forma de arranxalo, senón afrontar os seus fracasos, acabar coa súa aplicación selectiva e seguir transformándoo para que sexa plenamente capaz de defender a todas as persoas coa mesma determinación”.
O agravamento dos ataques contra a sociedade civil propágase polo mundo
En 2025 intensificouse a proliferación de ataques contra a sociedade civil e os movementos sociais, e os esforzos para silenciar e desposuír de poder a organizacións e persoas defensoras dos dereitos humanos e disidentes foron constantes e estendéronse por case todo o mundo.
As autoridades de Nepal e de Tanzania non tiveron reparos en utilizar medios letais de forma ilícita para reprimir protestas nas que se expresaban reivindicacións políticas e socioeconómicas. Os gobernos de Afganistán, China, Exipto, Estados Unidos, India, Quenia e Venezuela, entre outros, tamén reprimiron violentamente protestas, criminalizaron a disidencia mediante leis antiterroristas e de seguridade, ou utilizaron tácticas policiais abusivas e perpetraron desaparicións forzadas ou execucións extraxudiciais.
En Reino Unido, as autoridades prohibiron Palestine Action —rede de protesta de acción directa dirixida fundamentalmente contra as empresas fabricantes de armas israelís e as súas subsidiarias— en aplicación de leis antiterroristas excesivamente amplas, e detiveron a máis de 2.700 persoas por opoñerse pacificamente a esa prohibición. O Tribunal Superior de Reino Unido declarou ilegal a prohibición en febreiro de 2026, unha decisión que o goberno recorreu.
As autoridades turcas detiveron por centos de persoas que protestaban pacificamente tras o arresto de Ekrem İmamoğlu, alcalde de Istambul e candidato presidencial, , unha das máis de 400 persoas que se enfrontan a accións xudiciais por motivos políticos baixo presuntos cargos de corrupción.
As autoridades estadounidenses lanzaron unha campaña de represión ilexítima de persoas migrantes, refuxiadas e solicitantes de asilo, facendo un uso innecesario e excesivo da forza, os perfís raciais, a detención arbitraria e prácticas que constituían tortura e desaparición forzada. En América Latina, países como Ecuador, O Salvador, Nicaragua, Paraguai, Perú e Venezuela adoptaron ou reformaron marcos xurídicos que impoñen controis desproporcionados ás organizacións da sociedade civil e afectan directamente á súa capacidade de funcionar, acceder a recursos, apoiar a comunidades e defender os dereitos humanos.
Moitos gobernos, coa axuda de actores empresariais, utilizaron software espía e censura dixital para restrinxir a liberdade de expresión e o dereito á información. As autoridades dos Estados Unidos utilizaron ferramentas de vixilancia impulsadas por intelixencia artificial contra estudantes non estadounidenses que expresaban a súa solidariedade coa poboación palestina, arrestándoos e deportándoos. O goberno de Serbia utilizou software espía e ferramentas de análise forense dixital contra estudantes que se manifestaban, xornalistas e a sociedade civil. As autoridades de Quenia empregaron sistematicamente tácticas de represión facilitadas pola tecnoloxía, como intimidación en liña, ameazas, incitación ao odio e vixilancia ilegal, para sufocar as protestas encabezadas por mozas.
Alemaña, Estados Unidos, Canadá, Francia e Reino Unido, entre outros países, anunciaron ou aprobaron recortes drásticos nos orzamentos de axuda internacional, mesmo sabendo que probablemente esta medida tería como consecuencia millóns de mortes evitables, e en varios casos fixérono ao mesmo tempo que se comprometían a aumentar masivamente o gasto militar. Isto tivo un impacto catastrófico nos esforzos das ONG para lograr avances na liberdade de prensa, a resiliencia climática e a xustiza de xénero, protexer as persoas refuxiadas, migrantes e solicitantes de asilo, e proporcionar atención sanitaria e acceso aos dereitos sexuais e reprodutivos.
Moitos Estados continuaron resistíndose a poñer freo ás agresivas prácticas de evasión e fraude fiscais de milmillonarios e xigantes empresariais mentres reducían aínda máis os límites ao poder das empresas. Nos Estados Unidos, as demandas estratéxicas contra a participación pública tiveron un efecto intimidatorio sobre a sociedade civil. Nunha delas, o tribunal condenou a Greenpeace a pagar a unha empresa de combustibles fósiles 660 millóns de dólares, cantidade que logo se reduciu a 345 millóns.
Nun contexto dominado polas afirmacións do presidente dos Estados Unidos segundo as cales o cambio climático é “unha fraude”, os gobernos distaron moito de facer o suficiente para abordar asuntos talles como os desprazamentos provocados polo cambio climático, a transición equitativa para o abandono dos combustibles fósiles, ou o aumento suficiente dos fondos para a acción climática, nin sequera cando o Programa das Nacións Unidas para o Medio Ambiente advertiu de que o mundo se encamiña a alcanzar os 3 °C por encima dos niveis preindustriais para 2100.
“Que alternativa ofrecen os matóns e depredadores ao imperfecto experimento global que tan empeñados están en destruír? A orde mundial que propoñen dá as costas á xustiza racial, de xénero e climática, e mófase delas; trata á sociedade civil como un inimigo común e rexeita a solidariedade internacional. Baséase en silenciar a disidencia, instrumentalizar o Dereito e deshumanizar a quen considera “os outros”. A súa visión do mundo non se basea no respecto pola nosa humanidade común, senón na forza militar, o dominio comercial e a hexemonía tecnolóxica. É, en definitiva, unha visión sen compás moral”, afirmou Agnès Callamard.
As persoas que protestan, a sociedade civil e os organismos internacionais lideran os esforzos por resistir, combater e transformar
Sen arredarse ante a adversidade, millóns de persoas en todo o mundo resístense á inxustiza e as prácticas autoritarias.
En 2025, as protestas do movemento Xen Z estendéronse por unha ducia de países, como Indonesia, Quenia, Madagascar, Marrocos, Nepal e Perú; ademais, unhas 300.000 persoas desafiaron en Hungría a prohibición do Orgullo de Budapest para defender os dereitos LGBTI. A principios de 2026, desde Los Ángeles ata Minneapolis houbo manifestantes organizándose rúa por rúa e por bloques de casas contra a aplicación nos Estados Unidos do control de inmigración en operacións violentas e de marcado carácter militar.
O ano pasado propagáronse por todo o mundo manifestacións multitudinarias contra o xenocidio perpetrado por Israel, e organizacións humanitarias de máis de 40 países organizaron flotillas para demostrar solidariedade coa poboación palestina. Expandiuse o activismo global contra o fluxo de armas a Israel e, en España, Francia, Grecia, Italia, Marrocos e Suecia, o persoal portuario tratou de interromper as rutas de transporte de armas. O activismo e a presión legal tamén fixeron que varios estados restrinxisen ou prohibisen as exportacións de armas a Israel.
Aínda que moitos gobernos adoptaron unha actitude de pacificación fronte aos ataques á xustiza internacional, houbo varios Estados e organismos que foron contracorrente, mostrando o seu compromiso co multilateralismo e o Estado de dereito. Un número crecente, como España, recoñeceu que Israel estaba a cometer xenocidio, e varios ingresaron no Grupo da Haia, un grupo de Estados decidido a facer que Israel renda contas polas súas violacións do dereito internacional, e coadxuvaron á causa de Sudáfrica contra Israel ante a Corte Internacional de Xustiza (CIJ).
Filipinas entregou ao expresidente Rodrigo Duterte á CPI para que se enfrontase aos cargos do crime de lesa humanidade de asasinato, e a CPI ditou ordes de detención contra dous dirixentes talibán por persecución por motivos de xénero. O Consello de Europa e Ucraína acordaron crear o Tribunal Especial para o Crime de Agresión contra Ucraína, e, en República Centroafricana, un tribunal híbrido ditou sentenza condenatoria contra seis exmembros dun grupo armado por crimes de guerra e de lesa humanidade.
O Consello de Dereitos Humanos da ONU estableceu un mecanismo independente de investigación para Afganistán, así como unha misión de determinación dos feitos e unha Comisión de Investigación sobre o leste da República Democrática do Congo, e ampliou o mandato da misión de determinación dos feitos sobre Irán. Lográronse avances considerables na elaboración dunha convención vinculante da ONU sobre fiscalidade, e a CIJ e a Corte Interamericana de Dereitos Humanos emitiron opinións consultivas nas que confirmaron a obrigación dos Estados de responder os danos climáticos atendendo os dereitos humanos.
En 2026 aumentou o número de Estados que comezaron a denunciar as prácticas autoritarias e os ataques contra a orde baseada en normas, destacando especialmente o posicionamento do goberno de España, pero eses chamamentos deben ir apoiados por unha actuación decidida e sostida.
“Desde as rúas das cidades aos foros multilaterais, en 2025 houbo impresionantes mostras de resistencia e solidariedade por parte de manifestantes, figuras diplomáticas, líderes e lideresas políticos e moitas outras persoas en todo o mundo. Debemos basearnos no seu exemplo e o seu valor e forxar alianzas sólidas para volver imaxinar, a construír e a centrar a orde global ao redor dos dereitos humanos, o Estado de dereito e os valores universais”, manifestou Agnès Callamard.
“Que 2026 sexa o ano en que afirmemos a nosa capacidade de acción e demostremos que non somos meros espectadores da historia; tamén a escribimos. Así que, polo ben da humanidade, é hora de facer historia en dereitos humanos.”
Galicia: máis recursos para sanidade, vivenda, a loita contra os lumes e a violencia de xénero
“Pedimos á Xunta máis recursos humanos e materiais en sanidade, vivenda, crise climática e os dereitos das mulleres”, declarou Sara Prieto, voceira de Amnistía Internacional en Galicia, que denunciou que. “Desde 2009, o gasto sanitario en Galicia baixou un 5% e en Atención Primaria, nun 7%. En 2023, sete de cada dez citas tiñan un tempo de agarda superior á 48 horas, cando en 2018 non chegaban a tres”. En 2026, malia as longas listas de agarda, o gasto hospitalario só se incrementou un 3,6%, e á Atención Primaria dedicouse o 14,3%, cando a Organización Mundial da Saúde recomenda o 25%”.
“Nun mundo globalizado, a acción da Xunta debe ter un enfoque de dereitos humanos, incluída na súa acción fronte á crises como ao xenocidio en Gaza e á vaga global antidereitos”, afirmou a voceira de Amnistía en Galicia, que engadiu “A resposta do goberno galego á guerra en Oriente Medio debe incluír accións para facilitar o acceso á vivenda como duplicar os recursos do II Pacto de Vivenda de Galicia 2026 – 2030 para ter un parque de 16.000 vivendas sociais e acadar a media europea do 15% do parque de vivenda social a prezo accesible”. A voceira de Amnistía criticou a ausencia de programas ou accións enfocadas a situacións de exclusión residencial severa como o senfogarismo ou o chabolismo e de atención de maneira prioritariaa situacións de emerxencia habitacional para facer fronte ao previsible aumento de desafiuzamentos por mor da suba da inflación e a caída do escudo social que incluía unha suspensión de despexos para as familias en situación de vulnerabilidade. “O recente desaloxo en Vigo dunhas 30 persoas sen fogar dunha nave no Berbés en Vigo é un exemplo da necesidade dun parque galego mínimo de 100 vivendas sociais para emerxencias” e reclamou ao Concello de Vigo e a Xunta unha alternativa habitacional adecuada e estable para estas persoas. “Cómpre que todos os Concellos galegos pidan á Xunta aplicar o control do prezo do alugueiro para baixar, como pasou na Coruña, uns prezos do alugueiro que non deixaron de medrar na última década”, manifestou Prieto, que reclamou “un 10% máis de investimento na Atención Primaria, máis medios humanos e materiais para os xulgados de violencia de xénero e os centros 24 horas para vítimas de violencia sexual e unha actuación decidida fronte á crise climática baseada nos dereitos humanos e medidas de prevención, recuperación e formación da cidadanía en materia de incendios forestais”.
