Amnistía Internacional pide, en cumprimento coas obrigacións xurídicas internacionais, aumentar o parque de vivenda alcanzable, regular o mercado do alugueiro mediante control de prezos e poñer fin aos desaloxos sen alternativa habitacional de persoas vulnerables.
“É máis fácil entrar na casa de Benito que conseguir unha vivenda digna”, con esta campaña Amnistía Internacional presenta fronte ao Congreso un novo documento que lembra as obrigacións xurídicas do Estado e esixe ás autoridades medidas máis ambiciosas para frear a crise.
No terceiro aniversario da entrada en vigor da Lei de Vivenda a organización presenta un programa de oito medidas urxentes e estruturais sobre dereito á vivenda.
28 de maio de 2026
Esta mañá, Amnistía Internacional presentou na porta do Congreso en Madrid a campaña “É máis fácil entrar na casa de Benito que conseguir unha vivenda digna”, no marco da visita de Bad Bunny a España. Neste acto, Amnistía presentou o seu novo documento de valoración das medidas políticas propostas en materia de vivenda, precisamente cando se cumpre o terceiro aniversario da entrada en vigor da lei de vivenda.
Amnistía Internacional chama, en cumprimento coas obrigacións xurídicas internacionais, a aumentar o parque de vivenda alcanzable, regular o mercado do alugueiro mediante control de prezos e poñer fin aos desaloxos sen alternativa habitacional de persoas vulnerables.
En España existe unha crise estrutural do dereito á vivenda que afecta a millóns de persoas baseada en varios factores:
- Escaseza do parque social de alugueiro: un 1,71% fronte á media do 9% da UE. Incluso considerando o parque de alugueiro alcanzable en sentido amplo, a cifra só alcanza o 3,5%.
- Insuficiente investimento público: representa o 0,5% do PIB fronte ao 1,2% da media da UE.
- Crise de desaloxos: 600.000 de 2013 a 2025 (CGPJ) e máis dun millón desde 2008 (PAH).
- Crise de accesibilidade dos prezos, que se duplicaron en 10 anos sen igual crecemento salarial. Disparáronse os alugueiros de tempada (un 232% entre 2019 e 2024, supoñendo o 13% da oferta total) e turísticos (supoñendo o 10%) e existe un gran atraso na emancipación, superior aos 30 anos fronte aos 26 da UE.
- Desprotección dos dereitos das persoas inquilinas: as persoas con contratos de habitación están entre as máis desprotexidas ao quedar excluídas da Lei de Arrendamentos Urbanos. Este tipo de contrato aumentou un 22% no primeiro trimestre de 2026 respecto ao mesmo período anterior.
- Discriminación residencial: o Consello para a Eliminación da Discriminación Racial ou Étnica subliña que a situación na que máis persoas senten discriminación é no ámbito da vivenda (un 27,5%).
- Déficit na protección xurídica da vivenda como dereito humano: España deu prioridade á vivenda como un activo financeiro en detrimento de a súa condición de dereito humano. A maioría de administracións non cumpriron as obrigacións contidas en tratados internacionais ratificados por España e, aínda que a Lei de Vivenda de 2023 foi un primeiro paso importante, o desenvolvemento lexislativo posterior resultou insuficiente.
Estes datos poñen de manifesto unha vulneración do dereito á vivenda en España. Amnistía Internacional lembra que os Estados teñen a obrigación de destinar o máximo dos recursos dispoñibles para garantilo, asegurar que é accesible, garantir a seguridade das persoas inquilinas e protexelas fronte a desaloxos, evitando situacións de senfogarismo. E estas obrigacións incumben a todas as administracións públicas con competencias. A situación de especial desprotección é de tal gravidade que esixe a adopción de medidas lexislativas e de políticas públicas ambiciosas e urxentes.
Algúns avances, preocupantes retrocesos
Plan de Vivenda
Neste contexto, Amnistía Internacional analizou iniciativas recentemente aprobadas, en concreto, o Plan de Vivenda 2026-2030 do Goberno de España. Aínda que aínda que mellora o anterior, é aínda pouco ambicioso en materia de financiamento, establece criterios discriminatorios de acceso, obrigando á posesión de nacionalidade, residencia legal ou empadroamento, e non inclúe como condición da firma dos convenios coas Comunidades Autónomas que estas non vendan vivenda social xa existente. Si reflicte algúns avances, como un maior investimento en políticas de vivenda, a aposta polo incremento do parque de vivenda social en alugueiro -principal liña de actuación do Plan, á que se destina o 40% do financiamento- e a súa protección permanente, así como o reforzo das axudas dirixidas a colectivos vulnerables e persoas mozas.
Proposta de regulación de alugueiros e outras medidas lexislativas en discusión parlamentaria
É positiva tamén a tramitación da Proposición de lei relativa á regulación dos alugueiros de tempada e de habitación para protexer especialmente os dereitos das persoas inquilinas que residen en habitacións.
Con todo, son preocupantes as recentes votacións no Congreso que non validaron nin a moratoria de desafiuzamentos, que pon en risco a aproximadamente 70.000 familias vulnerables segundo a Coalición NiUnDesahucioMás, nin a prórroga dos contratos de alugueiro, nin as limitacións ás subidas de rendas interanuais.
Amnistía Internacional tamén mostra preocupación pola posible aprobación das Proposicións de lei relativas a vivenda e solo e a ocupación do Partido Popular, que pretenden reducir os prazos de suspensión dos desaloxos, derrogar a declaración de zonas tensionadas e os límites aos prezos de alugueiro, eliminar as prórrogas extraordinarias dos contratos, executar desaloxos sen garantías de protección de dereitos humanos en 24 horas aínda nos casos que afecten a persoas en situación de vulnerabilidade e a prohibición ou baixa do padrón municipal ás persoas que ocupen ilegalmente.
Medidas urxentes
A escaseza de vivenda social obriga os gobernos a depender unicamente do mercado privado. Os mecanismos internacionais de protección de dereitos humanos salientaron a importancia de contar cun parque que asegure o acceso á vivenda, especialmente das persoas máis vulnerables. Así, o Comité de Dereitos Económicos, Sociais e Culturais (DESC) de Nacións Unidas (ONU) subliñou a necesidade de aumentar a oferta de vivenda social para a poboación con ingresos baixos e medios.
Así mesmo, Amnistía Internacional lembra que garantir que a vivenda sexa accesible non é unha opción política, é unha obrigación xurídica dos Estados. O Comité DESC definiu a accesibilidade como a condición na que “os gastos asociados á vivenda sitúense nun nivel tal que a satisfacción doutras necesidades básicas non se vexa ameazada”. Con todo, España presenta unha das taxas máis elevadas de risco de pobreza relacionada coa vivenda na eurozona.
De feito, España recibiu recomendacións de mecanismos internacionais de protección de dereitos humanos orientadas á regulación dos prezos de alugueiro desde hai anos. Sen ir máis lonxe, en 2020, o Relator Especial ONU sobre pobreza extrema recomendou “introducir sistemas para controlar os alugueiros nas principais cidades” e adoptar medidas para desalentar a “manipulación dos mercados da vivenda” polos fondos de investimento.
España tamén asinou tratados internacionais adquirindo obrigacións durante os procesos de desaloxo: o Estado debe asegurar que ningunha persoa quedará sen fogar involuntariamente demostrando que “adoptou todas as medidas indispensables, ata o máximo dos seus recursos dispoñibles, para que as persoas desaloxadas teñan unha vivenda alternativa”.
As oito recomendacións de Amnistía Internacional
Amnistía Internacional presenta un programa de oito recomendacións a todas as administracións e autoridades para contribuír, con medidas urxentes e estruturais, a superar a crise de vivenda en España:
- Asinar os convenios do Plan Estatal de Vivenda 2026-2030 coa finalidade de que o financiamento se poida executar do xeito máis rápido posible.
- Aprobar un novo Real Decreto Lei que garanta a prórroga extraordinaria de contratos de alugueiro e estipule unha limitación temporal á subida interanual dos contratos.
- Inclusión dos contratos de alugueiro de habitacións na Lei de Arrendamentos Urbanos e tramitar de forma áxil a Proposta de lei para a regulación de alugueiros temporais e de habitacións, paralizada no Congreso, para endurecer as condicións dos mesmos.
- Aprobar no Congreso o Real Decreto Lei de prórroga extraordinaria de contratos de alugueiro no caso de que o Goberno o volva presentar.
- Incrementar as axudas de emerxencia para vivenda e, prioritariamente, a persoas en procesos de desaloxo para impedilos.
- Incrementar o financiamento para ampliar o parque de vivenda social.
- Aplicar fórmulas máis áxiles que nova construción, dando prioridade á adquisición de vivendas xa existentes, usando o tenteo e retracto e primando a compra en zonas tensionadas.
- Ao poder xudicial: Asegurar que os desaloxos non dean lugar a senfogarismo, condicionando a execución dos lanzamentos a unha alternativa habitacional adecuada ou á garantía de axudas públicas que permitan conservar a vivenda actual ou acceder a outra.
Ligazón ao documento completo de análise: https://nube.es.amnesty.org/index.php/s/bJTdELsAMBcs8rM
