Veremos o mundial, para que enganarnos. Deberiamos non velo, por todo o que representa e promete en termos negativos, pero verémolo. Porque non aspiramos á divindade como Roberto Baggio. Os seres humanos, nas nosas contradicións e hipocrisías, só desexamos algúns instantes de felicidade.
Mariana Jorge Lozano: mestra de inglés, activista de Amnistía Internacional e adestradora de fútbol frustrada. Instagram: @mayjla1
* Este artigo foi publicado orixinalmente en castelán en https://www.eldiario.es/mundial-2026/ o sábado 21 de xuño na seguinte ligazón: https://www.eldiario.es/129_ca9bb3
No ano 2021, o cantautor italiano Diodato publicaba a súa canción “L’uomo dietro il campione”, composta para a película Il Divin Codino, que narraba a vida do futbolista Roberto Baggio. A letra da canción fala de como os recordos futbolísticos das entón nenas e nenos italianos axudan a afrontar a mocidade e en última instancia, a vida. O penalti fallado por Baggio naquela sufocante tarde de 1994 en Pasadena, California, forma parte para sempre da memoria colectiva non só de Italia, senón tamén de toda unha xeración, a miña, que vivimos esa Copa do Mundo Estados Unidos 94 como a primeira.
Na canción de Diodato, o artista italiano cántanos:
“Più di vent’anni in un pallone, / “Máis de vinte anos nun balón.
Più di vent’anni ad aspettare quel rigore, / Máis de vinte anos agardando ese penalti,
Per poi scoprire che la vita, / Para despois descubrir que a vida,
Era tutta la partita. / Era todo o partido.
Era nel raggio di sole / Estaba no raio de sol
Che incendiava i tuoi sogni di bambino, / Que acendía os teus sonos de neno,
Era nel vento che spostava il tuo codino, / Estaba no vento que movía a túa coleta,
Che a noi già quello sembrava un segno divino”/ Que a nós xa nos parecía un sinal divino.”
O penalti fallado. A coleta arrolada polo vento. A divinidade feita home. Facernos soñar. Iso é o que o fútbol consegue. Hai que ser poeta para dicilo tan bonito.
As nenas e os nenos italianos choraron ese penalti ata que se deron conta, como Diodato, de que na derrota foi cando máis aprenderon o que era a vida. Que se perde moitas máis veces das que se gaña e que a medida que crecemos ímonos afastando máis e máis do que fomos.
Nesa Copa do Mundo España non chegou a semifinais, algo que co tempo tamén se converteu nunha sorte de identidade do que eramos. Non demasiado malos; non o suficientemente bos. “A ver se esta vez pasamos de cuartos.” Choramos tamén, como as nenas e os nenos italianos vendo o balón de Roberto Baggio perderse na inmensidade do ceo californiano. Choramos de rabia, sen polarización, polo nariz de Luis Enrique. Eran outros tempos.
Pero aprendemos. Aprendemos que a vida era inxusta e que o tabique roto de Lucho merecía un pase a “semis.” Aprendemos que, demasiadas veces, o que nos separa dos nosos soños son uns señores malos que poboan o mundo e que un deles en forma de árbitro húngaro deixáranos sen alcanzar este.
Pasaron os anos e gañamos. Gañou Italia e tamén España e nin todos os “Sándor Puhles” do mundo, tal era o nome do ignominioso colexiado, puideron co home bo que era “Iniesta de mi vida.” Pero non recuperamos a inocencia. A promesa do fútbol viuse ameazada para sempre por unha sombra alongada e funesta, a da inxustiza, non só a deportiva, e a morte dos soños. Viñeron mundiais que lembraban a outros pasados, tufos de ditaduras e violacións de dereitos humanos. No 1978, na Praza de Maio non lle chamaban aínda sportswashing, pero a idea xa a entendían.
A infancia tiña iso, permitíache crer que podían pasar cousas extraordinarias. Como a coleta de Baggio, que era o nunca visto e xa che indicaba que aquel mozo era capaz de facer cousas incribles. E ademais era budista. O nunca visto. Pero fallou o penalti. Non sempre gañan os que máis o merecen e aquelas cousas que desexabamos tanto posuír nunca chegaron. Eu nunca xoguei tampouco como Patri Guijarro, aínda que por aquel entón aínda non sabía que quería ser como ela. O dito, outros tempos. Algo bo deberá ter o presente, digo eu.
Así que os soños non chegaron, pero o fútbol quedou aquí para sempre, aínda insinuando teimosamente que nalgún instante máxico podemos ser felices. Tamén quedaron os señores malos. Os señores malos son cada vez máis. E agora xa non visten de árbitro húngaro, senón de presidentes, de axentes de inmigración asasinos e de xenocidas. E dámonos conta de que a idade adulta é unha merda e que agora, que temos a case completa seguridade de que si imos pasar de cuartos, xa non o desfrutamos como o fariamos antes, cando non sabiamos nada. Cando aínda non coñeciamos a Lamine Yamal nin sabiamos por que narices sería tan importante, décadas despois, que un raparigo de Rocafonda pasease aquela bandeira nun momento de gloria. Cando só nos importaba que Lucho deixase de sangrar e que o húngaro pitase o maldito penalti, que ademais era clarísimo e non facía falta ningún VAR para velo.
Veremos o mundial, para que enganarnos. Deberiamos non velo, por todo o que representa e promete en termos negativos, pero verémolo. Porque non aspiramos á divindade como Roberto Baggio. Os seres humanos, nas nosas contradicións e hipocrisías, só desexamos algúns instantes de felicidade. E, tal e como nos lembra Enrique Ballester, “o fútbol nin sequera necesita un gol para facernos estupidamente felices, un pouquiño de cando en vez, nun momento e sen esforzo.”
Os señores malos róubannos case todo. Que non nos rouben o fútbol.O mundial ímolo ver, pero non será en silencio. Alzaremos a voz para gritar os goles de Mikel Oyarzabal e Borja Iglesias e para esixir á FIFA e aos tres países anfitrións que este sexa un mundial sen medo, sen represión e sen escusas. Amnistía Internacional explícacho aquí.
